ს (გვ. 1/11)

• სა

  ძაღლს შეუძახებენ

• სა-Aთავსართი

  -ა, -ე, -ოლი, -ული ბოლოსართებთან ერთად აწარმოებს დანიშნულების სახელებს (სატიბა სათბობი, სანწალე საწამლავი, საწყარო საწყლე,საკუმოლი საკვამლე, საკარული საკარვე),…

• სააბანო

  სააბანო

• სააბრაგო

  სააბრაგო

• სააბრაგოთ გინოლაფირი

  ყაჩაღად გაჭრილი

• სააგუნო

  სააგუნო

• საადრიო

  საადრეო

• სააზირო

  სააზრო, სადარდელი

• სააიარო

  სამეგობრო, სამოკეთეო

• სააკანო

  განცალკევებული, თვალსაჩინო (ადგილი)

• სააკანოს

  სიახლოვეს, განცალკევებით

• საალაბო

  საფაბრიკო წესით დამზადებული ქსოვილი, რომელიც არშინობით,ალაბობით იყიდებოდა;

• საალერტო

  ალერტის წმინდა გიორგის ხატისთვის დაწესებული ლოცვა და საწირი.ამ ლოცვას ოჯახებში იხდიდნენ ნოემბრის პირველ ხუთშაბათს. ითვლებოდა, რომ ეს სურდოსა და სხვა მოარული სენ…

• საალილო

  საალილო

• საამგარიო

  იხ. სამიქამგარიო

• საამიერო

  საამიერო

• საამხანაგო

  იხ. სააფხანაკო

• საანგარიო

  იხ. სამიქამგარიო

• საანგელოზო

  საანგელოზო

• საანგელოზო მუმული

  სამსხვერპლო მამალი, რომელსაც სწირავდნენ ჟინიშ ორთას. ლოცვა აღევლინებოდა ზაფხულში, ოჯახის უფროსი მალულად ილოცებდა ტყეში, ხის ქვეშ და ლოცვის შემდეგ სამსხვერპლო მა…

• საანგურო

  სააგურე (თიხა), აგურის დამზადების ადგილი, გამოსაწვავი ღუმელი,ქარხანა

• საანთარო

  იხ. საჟინიანთარო

• საანწიანო

  სამერმისო

• საანწოლე

  ბრჯების ასაკიდებელი ხე (იხ. შუტური)

• საანჯება

  საჯაყი, სამარცხვინო ამბავი

• საარაბო

  არაბეთი

• საარგამო

  სააშკარაო

• საარგუსო

  სააგვისტო (სხვადასხვა ხილის ჯიშია, სახელი მწიფობის ჟამის მიხედვით მიიღო)

• საარდგილო

  საადგილო, ქალების ლოცვა, რამდენი ქალიც ცხოვრობდა ოჯახში,იმდენ ქათამს დაკლავდნენ, ხის შამფურზე (წკირზე) შემწვარს, წკირებითვე დაამაგრებდნენ კედლის ნახვრეტებში და…

• საარვიცო

  შეუსახელებელი ლოცვა, თუ ოჯახში დაიკვლებოდა საკლავი,რომელსაც რაიმე სალოცავის სახელი არ ედო,

• საარზი

  საზრისი, სააზრებელი, საგონებელი

• საარიკო

  საარაკო, საკვირველი, ზღაპრული

• საარკვანო

  სააკვნე (მასალა)

• საარპილო

  სააპრილო (ატმის ჯიშია)

• საარქანო

  საიალქნო (გემი); საიალქნე (ნაჭერი, ქსოვილი)

• საარშინო

  გადასაჭრელი ქსოვილი (იგივეა, რაც საალაბო)

• სააფუნო

  საგაზაფხულო; საგაზაფხულო საძოვარი; იალაღი, ადგილი, სადაც იზრდება ზამთრის მეორე ნახევარში ამოსული ბალახი `აფუნი.~

• სააფხაზო

  აფხაზეთი

• სააფხანაკო

  საამხანაგო

• სააქიანო

  სააქაო

• საახავაიო

  თავში საცემი, სავალალო, სავაგლახო

• საახალო

  ახალგაზრდული

• საახალწანო

  საახალწლო

• საბადიდო

  საბერიკაცო, მოხუცის შესაფერისი

• საბათარი

  საბათარი

• საბაკელი

  დატკეპნილი, დაბეკნილი

• საბანძღო

  დახლართული, სადავიდარაბო, საშარო (საქმე)

• საბარბალო

  საბორბლე, სამანქანო, საურმე (გზა)

• საბასილო

  იხ. ობასილე

• საბატიო

  საბატონო, საპატიო

• საბატონი

  შაბათი

• საბატონსერი

  შაბათის ღამე, კვირაძალი (იხ. გეკულასერი)

• საბატონსერიშ

  სიზმარი შაბათის ღამის, კვირაძალის სიზმარი, რომელიც ან კვირის შუადღემდე ახდება, ან - არასოდეს; ისეთი რამ, რაც თუ ასრულდება, ძალიან მალე ან საერთოდ არა (გადატ.)

• საბაღანო

  საბავშვო, ბავშვის შესაფერისი

• საბაღო

  საბაღე

• საბეგრიო

  საბეგარო, საბეგრე

• საბედინერო

  საბედნიერო

• საბედიო

  საბედო, რაც ბედით ხდება, საალალბედო

• საბედო

  იხ. საბედიო

• საბეკი

  ცხენების სადგომი

• საბეკია

  მეჯინიბე

• საბერაყო

  სადროშო; დროშების შესანახი ადგილი ეკლესიაში; დროშების ანძა;დროშოვანი ნაწილი ჯარისა

• საბერგო

  სათოხო სამუშაო, სათოხნად შემოსული (ყანა)

• საბერტე

  თავხე კერიის თავზე, ჭერის საყრდენი

• საბერტეშ მაჭვალი

  მარტის მეტსახელი (მოულოდნელი სიცივე რომ თავხესდააწვევინებს შემცივნულ კაცს)

• საბერტყე

  იხ. საბერტე

• საბზადი

  სამზადი

• საბზითო

  სამზითვო

• საბინა

  საბინა

• საბინეხო

  სავენახე

• საბირგულო

  სამუხლე, მუხლზე შემოსაკრავი

• საბოდიშო

  საბოდიშო

• საბოლა

  საბოლოო, ბოლო, დაბოლოება, დასასრული

• საბოლათ

  საბოლოოდ, დასასრულ

• საბოლუა

  ნაბოლარა, საბოლოო

• საბორიო

  საქარა, ადგილი, სადაც ხშირი და ძლიერი ქარი იცის; საქარე იალქანი,მაჩვენებელი ქარის მიმართულებისა; სანიავო; ფრიალო (იხ. ქარიატა)

• საბორკული

  საბარკლული

• საბოშო

  ახალგაზრდული, ბიჭური

• საბჟაკიო

  საწვეროსნო, სახის ნაწილი, რომელზედაც წვერი იზრდება

• საბჟალო

  სამზეო; სარძევე ჭურჭელი

• საბრელო

  ბევრისთვის განკუთვნილი

• საბურწემო

  საკასრე მასალა (მსხვილტანიანი ხე)

• საბუყო

  საარყე, არყის გამოსახდელი ჭურჭელი

• საბუყუნო

  საკასრე მასალა

• საბუხარო

  საბუხრე

• საგალენიშო

  გალენიშის შესაწირი, გალენიშის - ლოცვისათვის განკუთვნილი

• საგალენიშო მუმული

  იხ. საანგელოზო მუმული

• საგალენო

  საგარეო

• საგალი

  თევზის საწამლავია ერთგვარი (ხის ქერქს ჩანაყავენ წყალში და თევზს ნაპირზე ამოყრიან)

• საგამა

  სამაგიერო, სანაცვლო, საპასუხო; მაგივრობა

• საგამათ

  სამაგიეროდ, სანაცვლოდ, საპასუხოდ

• საგანგიო

  საგანგებო; ნაკრძალი ადგილი ცხოველთა მოსაშენებლად; საკარგავი,სამფლობელო, საგამგებლო

• საგანგო

  იხ. საანგიო

• საგანი

  საგანი

• საგანიშ დოდვალა

  მშვილდ-ისრის დადება; ბრძოლის შეწყვეტა, დამარცხებისაღიარება (გადატ.)

• საგანიშ დუდი

  ისრის თავი, ისრის ბუნიკი

• საგანო

  მხარე

• საგანძი

  საგანძური

• საგანძრახო

  საგანგებო, უზენაესი სასამართლო დადიანების კარზე

• საგარა

  საგარეო

• საგარძახო

  საგანგებო, განზრახი

• საგაჯერება

  იხ. ყურდგი

• საგაჯო

  გასარჯელი; გასამრჯელო; საჭირვებელი

• საგერგეზო

  საგმირო

• საგერე

  სამგლე, რკინის დეტალი წისქვილის დოლაბებს შორის; სამგლე ტყვია

• საგერული

  სამგლე ტყვია

• საგესქუო

  სამზარეულო

• საგვალო

  სამთო; მთაში გამოსადეგი

• საგვარიო

  იხ. საგვარო

• საგვარმეტიო

  ერთგვარი გადასახადი ძველ სამეგრელოში. თუ მცირერიცხოვანი გვარი გვარჭიჭე, რომელიც დამოუკიდებელ გვარად ვერ ცხოვრობდა, შეეკედლებოდა დიდ გვარს გვარმეტს, ამ უკანასკნე…

• საგვარო 🔊

  საგვარეულო; გვარის სალოცავი; გვარის ლოცვა; გვარის სალოცავი ქვევრი

• საგვერდო

  სანახევრო

• საგვერდოთ

  სანახევროდ

• საგვიანო

  საგვიანო

• საგვიმო

  საგვიმე (მასალა), გვიმისთვის განკუთვნილი

• საგინგლაო

  იწილო-ბიწილოს მსგავსი თამაში, საღიტინო თავგანგალა ბალღისათვის (ჩვილის ხელებს დაიჭერენ და თითებზე ჩამოუთვლიან: ათეს მეუხირუ,ათეს – დუჸვილუ, ათეს დუხაშუ, ათეს ოუჭ…

• საგინო

  ხბოს მომყოლი

• საგინოშ დოდვალა

  ხბოს მომყოლის დაგდება; მოშლა, დამარცხება მეტოქისა;დამარცხების აღიარება (გადატ.)

• საგუა

  იხ. სანგუა

• საგუდო

  საგუდე, სატიკე

• საგულია

  იხ. სანგულია

• საგურა

  საგორავი ქვა, კუნძი, რომელსაც ურმის თვალს დაუდებდნენ, რომ არდაგორებულიყო; დასაძვრელად მძიმე, ტლანქი; ზანტი (კაცი)

• საგურგინო

  საქორწინო, ჯვრისწერისთვის განკუთვნილი, საგვირგვინო

• საგურე

  საგულე; საგულე ძაფი, რომელზედაც ჩამოქნილია სანთელი, პატრუქი

• საგურელი

  ადგილზე დამაგრებული, გაჩერებული, გაშეშებული

• საგურუა

  ადგილზე დამაგრება, გაჩერება, გაშეშება საგორავის მიდგმით

• სადაბადო

  ქალების ლოცვა ქმარ-შვილის, განსაკუთრებით, გოგონას მფარველობისთვის

• სადადიო

  სადადიანო, დადიანური; საწყაოცაა ერთგვარი (იხ.

• სადადიო კოკა

  სადადიანო, დადიანური კოკა

• სადადულო

  სადედლე (წიწილა)

• სადავითო

  სადავითო

• სადავოი

  კილიალესა სიმღერის მოძახილი

• სადარა

  სადარი, შესადარი, საკადრისი

• სადარია

  იხ. სადარიო

• სადარიო

  სადარილო, სადარაჯო, სათვალთვალო; სახუნდარი; საგანგებოდ შერჩეული ხელსაყრელი დრო და ადგილი მოწინააღმდეგეზე თავდასხმისათვის

• სადაფი

  სადაფი

• სადგიმგოშალირი

  ვრცელი გადაუტიხრავი ყაზარმული ნაგებობა

• სადგიმი

  (სადგჷმი) სადგომი, ნაგებობა; სადგარი

• სადგუმუ

  სამოდგმო, საშვილიშვილო; სადგამური (ცხენი)

• სადგური

  სადგური

• სადედიბო

  დედაბრული, დედაბრისთვის განკუთვნილი

• სადიანთილო

  სადედამთილო, სასიდედრო

• სადიარენი

  იხ. სადიარი

• სადიარი

  საბალახო, საკვები

• სადიარო

  საბალახო, საძოვარი; სანადიმო; საზეიმო (სამოსელი); საქორწილო,ერთგვარი გადასახადი ძვ. სამეგრელოში, გლეხს ემართა ჯვრისწერისას,განისაზღვრებოდა კომლზე ერთი ძროხით);…

• სადიდალო

  სადედო, დედათა (მონასტერი)

• სადიდებულო

  დიდებულთა საკადრისი, ძვირფასი; თხის ბალნისაგან ხელითმოქსოვილი ჩოხა, იცვამდნენ მაღალი წოდების ადამიანები

• სადილი

  სადილი

• სადილო

  სადილად

• სადილობა

  სადილობა

• სადილობა ბორჯი

  სადილობის დრო, შუადღე

• სადიო

  სადავე; სადაო; მოწინავე, წინამსრბოლი (ცხენი), ლიდერი

• სადუა

  კაკლებით კენჭაობა

• სადღამუშიო

  სამიდღემშიო, სამუდამო

• სადღამუშიოთ

  სამიდღემშიოდ, სამუდამოდ

• სადღახუო

  სადღეობო, სადღესასწაულო

• საეგებიო

  საეგებიო

• საეგებიოთ

  ალალბედზე

• საეკენიო

  სასექტემბრო (ჯიშებზე იტყვიან)

• საეკლესიო

  საეკლესიო

• საელიო

  ელიას სახელზე ლოცვა, ელიასათვის შესაწირი (იხ. ელიობა, იბლიშ ხვამა)

• საეშმაკუროთ

  საეშმაკუროდ, ეშმაკად

• სავაიო

  სავაებო, სავალალო, სადავიდარაბო

• სავალიო

  სავალო, გადასახდელი, ბეგარა, საურავი

• სავარდო

  საყვავილე

• სავარიო

  საუარო

• სავარჭო

  სავაჭრო

• სავეზიროთ გილულა

  სავეზიროდ, რჩევის საკითხად სიარული, დაკითხვა

• საზანო

  საზანო

• საზარალო

  საზარალო

• საზარო

  საზარო

• საზარხულო

  საზაფხულო

• საზახალო

  სამძახლო

• საზირე

  საზვერე, სახარკო, საგადასახადო

• საზოთო

  საზამთრო, ზამთრისთვის განკუთვნილი; საზამთრო ჯიშისა

• საზუკოლო

  ჭკუის სასწავლი, საწვრთნელი

• საზღვიო

  საზღვაო

• სათავადო

  სათავადო

• სათაკილო

  სათაკილო

• სათანაფო

  სააღდგომო; სააღდგომო გადასახადი ძვ. სამეგრელოში, მებატონისთვის მისართმევი ქათამი და კვერცხები (

• სათანდებო

  სათავდებო

• სათანჯო

  საორიენტაციო, სანიშნო; საბრძოლო, სასიგნალო, სასაზღვრო (ციხე),საბრძოლო ზღუდე; სათარჯე, თარჯის დასადებად განკუთვნილი (ხე); მისანიშნებელიმონადირისთვის, ამინდის მცნ…

• სათანჯო მარგატელი

  ნიშნის, დაღის დასადები მაკრატელი, წამების იარაღიცაა

• სათანჯო ჯიხა

  სასაზღვრო ციხე, სასიგნალო დანიშნულებისა

• სათარაშო

  სათარეშო

• სათასო

  სათესლე

• სათე

  იხ. სანთა

• სათემო

  სათემო

• სათერდობო

  სათევდორო,

• სათვალიო

  სათვალავი

• სათველი

  დიდი საწყაო

• სათი

  საათი

• სათირო

  ზიარი (ჭურჭელი)

• სათირო ინჭა

  ზიარი ჭა

• სათმო

  სათუთუნე ქისა

• სათობით

  საათობით

• სათოლიო

  საჩინო, თვალსაჩინო; სათვალიო საქონელი (იხ. ჯოგიშ თოლი);თვალსაწიერი

• სათოლო

  სათვალე, ჭოგრიტი; ჭუჭრუტანა, გასახედი

• სათოლო ორინჯი

  საჩინო, ჯიშიანი, სათვალიო საქონელი

• სათოლორო

  სათვალთვალო