ჸ (გვ. 1/3)
- ჸა
ტოტი, განშტოება (ხისა, მდინარისა); ქანდარა; შორისდ. გაკვირვებისა
- ჸაერღვაფილი
ტოტებგაშლილი, ტანაყრილი ხე
- ჸავავა დო შავავა
შორისდ. მწუხარებისა
- ჸავავაი
შორისდ. დანანებისა
- ჸავაი
შორისდ. დანანებისა
- ჸაი
შორისდ. დანანებისა
- ჸაი ჸაი
თხებს შეუძახებენ
- ჸალა
ცოფიანი; ავი
- ჸალაიბონი
უღელტეხილი
- ჸალამი
ყელიანი; ტოტებიანი
- ჸალან კოჩი
ვეება, ალანი კაცი
- ჸალანგერი
ცოფიანი მგელი, გადარეული (გადატ.)
- ჸალანი
ვეება
- ჸალაშ მასქილიდაფარი
ცოფიანის მკურნალი, დამშოშმინებელი, გიჟის დამბმელი(იხ. ხანგაშ დოკირუა)
- ჸალება
ცოფის ყრა, გაავება (იჸალებუ გაავებულია, ცოფს ყრის)
- ჸალებური
ცოფიანი, დაცოფილი
- ჸალერი
განტოტვილი, დატოტვილი, ტოტებაყრილი; ყალყზე შემდგარი,აყალყებული
- ჸალვენი
ყალიონი
- ჸალი
ყელი (მდინარისა, ქედისა, რკინიგზისა), უღელტეხილი, გადასასვლელიქედზე; ყელ-კისერი ცოცხალი არსებისა (ოჸალეში საყელო) ყელე, გამონაყელი
- ჸალირი
გასხლული; გამომწვარი, გამოყელილი (ნაკეცები ბალღისა)
- ჸალიფერი
გაყვლეფილი
- ჸალიფუა
ყვლეფა
- ჸალიშ ბონი
უღელტეხილი
- ჸალიჩა
ნასთიანი; შავი თხა, რომელსაც ყელზე ზოლად გასდევს თეთრი ნასთი;ალუჩაზეც იტყვიან
- ჸალუა
სხვლა; განტოტება; დატოტვა (ზისხირიშ
- ჸანჩი
ყანჩა
- ჸანჭალა
ყაჭობის დრო
- ჸანჭი
ყაჭი, აბრეშუმის ჭია, აბრეშუმის პარკი, აბრეშუმი
- ჸანჭიშ თასი
ყანჭის მური
- ჸანჭიშ ძაფი
აბრეშუმის ძაფი
- ჸანჭიშ ჭია
აბრეშმის ჭია
- ჸანჭიშ ხვამა
ყაჭის ლოცვა (წმინდა გიორგის არ უყვარს აბრეშუმის ჭია. ყაჭის დასმის წინ ილორში ილოცებდნენ მიტევებისთვის და აბრეშუმის ძაფის კონას შესწირავდნენ მის ხატს)
- ჸანჭობა
იხ. ყანჭალა
- ჸაპუხა
რტოდაგრეხილი (ვაზის ტაბუირებული სახელი)
- ჸარა
გრძელი, ყარყარა
- ჸარაია
გზაგასაყარი
- ჸას ამადვალა
ტოტზე გადება მამაკაცის ცხედრისა. ფრინველთა მიერ ხორცის შემოკორტნის შემდეგ დარჩენილ ძვლებს მიწას მიაბარებდნენ. ქალს ეს პატივი არ ერგებოდა, რადგან ითვლებოდა, რომ…
- ჸატიხე
ადვილად მეტეხი, ტოტებშემხმარი ხე, ფიჩხი
- ჸაშ ბუმა
განშტოება
- ჸაშ დუდი
განშტოების ადგილი, დედამდინარისგან გამოყოფილი ნაკადის სათავე;ნუჟრი ხის განტოტების ადგილებში
- ჸაშ ერღვაფა
დავარჯება, ტოტების გაშლა, აყრა
- ჸაშ ლებია
მაღლარი ლობიო
- ჸაშ ობუმუ
მდინარის კალაპოტი, მდინარის ნაგზაური; მდინარის ტოტის გადასაგდები კალაპოტი, განშტოების ადგილი
- ჸაშილი
გადაწვენილი, დაკალმებული შტო;
- ჸაშუა
შტოს გადაწვენა, დაკალმება;
- ჸაჭიფე
წვრილტოტება
- ჸე
არა; ეჰ! შორისდ. დანანებისა
- ჸე-ჰე-ჰე
შორისდ. დანანებისა
- ჸებური
იხ. ყებური
- ჸეეჰ
შორისდ. დანანებისა
- ჸევე
დაკარგული, გზააბნეული; იტყვიან მასზეც, ვინც ღობე-ყორეს ედება (
- ჸეთი
ის
- ჸეთინა
ის
- ჸეი
ეი! შორისდ.
- ჸელენა
ბღავია, ყროყინა
- ჸელენი
ბღავილი, ყროყინი
- ჸელი
განტოტვილი (ხე); ტოტი მდინარისა, ნაკადული (ჸელ ზისხირი ნაკადადმომსკდარი სისხლი)
- ჸელუა
ნაკადად მოსკდომა; ნაკადებად გადინება წყლისა მდინარის კალაპოტიდან
- ჸენდიხა
განაპირა ადგილი
- ჸენი
განყენებული, განაპირა
- ჸენუა
განყენება, განცალკევება, განაპირება; განაპირას დაყენება
- ჸენჯალა
განყენებულობა; განცალკევებულობა; განაპირას, განზე დგომა;ქვეგამხედვარობა, განდგომა
- ჸენჯიხა
განაპირა ციხე
- ჸერი
კერატი
- ჸერში
კერატი
- ჸერშილი
დაკერშილი
- ჸერშუა
კერშვა
- ჸვა
შუბლი, შუბლის ძვალი; შუბლი ბუხრისა; ყუა (ნაჯახისა, თოხისა); ფასადი(სახლისა); ძვლით შვილი (იხ. ჸვილი, ძვალი)
- ჸვაბალა
ხეპრე, ჩლუნგი
- ჸვაბალი
როყიო ლაპარაკი
- ჸვაბირი
დაჩლუნგებული სახნისით, ცუდად ნახნავი; ოღროჩოღრო, არათანაბარი ნაბარავი; უშნოდ შეკრეჭილი
- ჸვაბრა
სქელშუბლიანი, ჩლუნგი
- ჸვაბუა
ცუდად, ოღროჩღრო ხვნა და ბარვა; უგვანი ჭამა ყბების ქნევით
- ჸვაბურია
იხ. ყვაბრა
- ჸვაბუშია
მუცელღმერთა; გამაძღარი სახისა
- ჸვაგონწყუმილი
შუბლგახსნილი
- ჸვაგორჩხილი
შუბლგარეცხილი
- ჸვაგოსოფილი
შუბლჩალეწილი, შუბლგაგლეჯილი
- ჸვაგოტახილი
შუბლგატეხილი, ურცხვი, სირცხვილიანი
- ჸვაგოხარცქილი
შუბლგატეხილი, შუბლის ძარღვგამწყდარი
- ჸვაიჭარა
ბედისწერა; ბედისწერის ნიშანი შუბლზე (უჸვაიჭარე უიღბლო)
- ჸვაიჭარუ
წერამწერელი, შუბლზე ბედის მწერალი
- ჸვაკიაპამი
ნიშა, თეთრშუბლა
- ჸვაკინოკირილი
შუბლწაკრული; უახლოეს ადამიანზე მგლოვიარე(ჸვაკინოკირილო გარა შუბლწაკრულად გლოვა)
- ჸვალ დო ღუმუ
ყველი და ღომი (ყველ-პურის მეგრული ანალოგია)
- ჸვალამი
ყველიანი
- ჸვალამკვარი
ყველიანი კვერი
- ჸვალგექიმინელი
გადაზელილი ყველი, სულუგუნი
- ჸვალგინოზელი
გადაზელილი ყველი, სულუგუნი
- ჸვალგოკვათილჯგუა
გაჭრილი ყველის ნახევრებივით მსგავსი
- ჸვალერი
შედედებული, შეკვეთილი; სისხლისმიერი, ახლობელი, ერთი დვრიტისა(ჯიმა
- ჸვალი
ყველი, დაკვეთილი, აჭრილი რძე
- ჸვალირი
დაკვეთილი, აჭრილი რძე
- ჸვალიშ ბეჭილია
დაწნული სულუგუნი; გადაზელილი ყველის ფიგურები(კეთდებოდა რიტუალური დანიშნულებით - საწირისათვის, სალოცავი ხონჩისთვის დაბავშვებისათვის)
- ჸვალიშ გებჟალაფა
ჭყინტი ყველის გადაზელა რძეში (ჩადება თავისივე წვენში,ნადუღში ან მაწონში) და შენელება პიტნითა და სხვა სანელებლებით
- ჸვალიშ გექიმინუა
ყველის გადაზელა სულუგუნად, ფორმის მიცემა
- ჸვალიშ გინოზალა
ყველის გადაზელვა სულუგუნად
- ჸვალიშ გუდა
ყველის გუდა
- ჸვალიშ დიდა
ყველის დედა, კვეთი
- ჸვალიშ ეშაღალა
ყველის ამოღება, დამზადება დაკვეთილი რძიდან
- ჸვალიშ კიროკია
ყველის ბლითი, ყველის წნული, უპირატესად რგოლის ფორმისა
- ჸვალიშ რჩინა
ყველის გადაბერება, გადამწიფება (გარკვეული დროის შემდეგ ჭყინტი ყველი მჟავდება, უჩნდება ფორები, კარგავს ელასტიურობას და არ ან უხარისხოდ გადაიზილება სულუგუნად). იხ…
- ჸვალიშ ჩვიჩვინაფა
ჭყინტი ყველის დაწრეტა შრატისგან, საამისოდ ახლადამოღებულ, შრატით გაჯერებულ ყველს დებენ ოჩვეჩვეზე საგანგებოდ დაწნულ საშრობ ლასტზე
- ჸვალიშ ხომაფა
ყველის გახმობა მზეზე ან კვამლზე ზამთრისთვის შესანახად
- ჸვალმინთა
პიტნა, ყველის პიტნა
- ჸვალმინთამი
პიტნით გადაზელილი ყველი (იხ. გებჟალია), პიტნით შენელებული დაფშვნილი ჭყინტი ყველი
- ჸვალმიშადვალირი
ყველჩართული, ყველიანი; იტყვიან დიდი ზომის ჭვილ კვარზე ხაჭაპურზე
- ჸვალუა
შედედება, შეკვეთა, ერთმანეთში აჭრა; ერთი დვრიტისა, ნათესაობის ხარისხი (გული მათი შეიყო, აიჭრაო, რომ იტყვიან)
- ჸვალჯგუა
ყველივით თეთრი და ნორჩი
- ჸვანა
ყანა, მიწა
- ჸვანაკაკა
შუბლის ცენტრი
- ჸვანალუა
ყანის აღება, ალოობა
- ჸვანაულირი
ბალახმორეული, ხელიდან წასული ყანა
- ჸვანაშ ხვამა
ყანის ლოცვა. უფრო ღომის ყანისთვის აღავლენდნენ, რადგან უპირატესობას ანიჭებდნენ არატრადიციულ სიმინდთან შედარებით. ამ ლოცვას სხვაგვარად ივანობაშ ხვამას ივნისის ლოც…
- ჸვანაშე გიშულა
მოსავლის აღება, ყანის სამუშაოების დასრულება(სიტყვასიტყვით: ყანიდან გამოსვლა)
- ჸვანაშე გიშულა ბორჯი
გვიანი შემოდგომა
- ჸვანაშე გიშულაშ უკული
მოსავლის აღების შემდგომი ჟამი, ზამთრისპირი
- ჸვანაში
ყანის მოსავალი; ყანობილი, ყანისა; მცენარეცაა ერთგვარი
- ჸვანგალა
უაზრო, მოუქნელი, ჩლუნგი, ე.წ. ყბორია
- ჸვანგალი
უაზრო ლაპარაკი, უნიათო სიარული
- ჸვანგუა
ყბორვა, უმადოQჭამა, ღმურძვლა
- ჸვანდგინი
ყვედრება, გადაკრული საყვედური
- ჸვანთი
თვლემა, რული; წყლის რხევის ხმა (იხ. ქვანთი, ყვანტი); მგზავრისწათვლემის, შესვენების ადგილი.
- ჸვანთია
უღონო, თავჩაქინდრული, თავკანტურა; რულმორეული
- ჸვანთინი
წყლის რხევა; თვლემა, ყვინთვა რულმორეულისა
- ჸვანთიშ მიოხვამუ
მგზავრის სალოცავი ხე, შესასვენებელი, ღამის გასათევი ადგილი გზაზე, ხის ძირას. დაძინებამდე ფუღუროში კენჭს ჩააგდებდნენ და ხის სულს მშვიდობის ღამეს, შინ მშვიდობით დ…
- ჸვანჩი
ყოჩი; ყანყრატოგამობერილი
- ჸვანჩინი
ყოჩობა
- ჸვანჯამ
გერი მამალი მგელი, მაგარი, ძლიერი კაცი (გადატ.)
- ჸვანჯამი
მამრი, მამალი (მამრობითობის აღმნიშვნელი სიტყვა)
- ჸვანჯუა
ჩამოგრძელება (იჸვანჯუ ჩამოგრძელება იცის - იტყვიან წელვადი სამოსისკალთაზე)
- ჸვარაბია
სეფისკვერი, რიტუალური კვერი (საზოგ.), უპირატესად, ჯგერაგუნაზეშესახელებული წმინდა ფქვილისაგან გამომცხვარი რიტუალური კვერი
- ჸვარაბინა
იხ. ჸვარაბია
- ჸვარვალი
კურკური, მამლის ხმიანობა
- ჸვარვალუა
კურკური (ჸვარვალანს კურკურებს)
- ჸვარშა
მუცელღმერთა, კვარიყლაპია; კვარისსახა, შუბლბრტყელი
- ჸვარშუა
უშნოდ, უზომოდ, უარშიოდ ჭამა
- ჸვარჩე
ნიშა, ნიკორა, თეთრშუბლა
- ჸვასვირამი
ყუამილიანი (ცული)
- ჸვასინთუამი
შუბლნათელი
- ჸვატკვიჩალი
შუბლფართო, შუბლგადატკეცილი
- ჸვაფიჩალი
შუბლფართო, შუბლგადაშლილი
- ჸვაშ გოსოფუა
შუბლის გატეხვა; სირცხვილის ჭამა (ჸვა გისოფ დო ქითხუ შუბლი გაიტეხა, სირცხვილზე თვალი დახუჭა და ითხოვა)
- ჸვაშ დოფორუა
შუბლის დაბურვა გლოვის ნიშნად
- ჸვაშ კინოკირუა
შუბლის წაკვრა (უახლოეს ადამიანზე გლოვის ნიშნად ქალებიცა და კაცებიც სამკუთხა თავსაფრით წაიკრავენ შუბლს ან თავ-შუბლს და წინ გაინასკვავენ),შუბლს წაიკრავდნენ ყანაში…
- ჸვაშ მაპაშქინაია
ონტკოფა, სიტყვასიტყვით: შუბლზე მისატკაცუნებელი (ბავშვები ერთობიან ასე)
- ჸვაშ ოტოხაფალი
დასანანი, თავში საცემი
- ჸვაშ ტახუა
შუბლის გატეხვა, სირცხვილის ჭამა (გადატ.)
- ჸვაშ ფიცარი
შუბლის ფიცარი
- ჸვაშა მიკოფორაფა
შუბლზე აფარება
- ჸვაშა მონჭაფა
შუბლში ხელის წაშენა, შუბლში ხელის წაშენით დატირება მიცვალებულისა; დიდი სინანული (გადატ.)
- ჸვაშა ტოხაფა
შუბლში ხელის წაშენა, სინანული
- ჸვაშა ხეშ მონჭაფა
თავში ხელის წაშენა, ნანვა, სინანული
- ჸვაშია
დიდშუბლა
- ჸვაშფორი
დიადემა; საშუბლე ცხენისა
- ჸვაშჭარა
იხ. ჸვაჭარა
- ჸვაწკოწკერამი
შუბლშეკრული
- ჸვაჭარა
იხ. ჸვაიჭარა
- ჸვაჭიჭა
ბაყაყი;
- ჸვაჭიჭე
უშუბლო
- ჸვაჭიჭი
ბაყაყის ბერვა-ყიყინი (გორდეფი იჸვაჭიჭუნა ბაყაყები ყიყინებენ, იბერ-იჭაჭებიან)
- ჸვაჭიჭინი
იხ. ჸვაჭიჭი
- ჸვაჯა
ყვერა; ფუშიანი, ზაქიანი (როცა სათესლე ჯირკვლის ბუდეში ნაწლავიაჩასული)
- ჸვაჯალა
ბიჭუნას სალაღობო სახელი; უხეში, მამალი (ქალი)
- ჸვაჯალი
უხეში, მამრული ქცევა
- ჸვაჯამი
ყვერიანი; მძლავრი, მამრი
- ჸვაჯამი დო ჯუა
ხვადი და ძუ; დედალ-მამალი ძაღლი
- ჸვაჯიშ კაკალი
სათესლე ჯირკვლები
- ჸვაჯიშ ოხვამერი
უკანასკნელი, ნაბოლარა ვაჟიშვილი (როგორც მემკვიდრეს,ოჯახში სხვაზე მეტი უფლება და პატივი ეკუთვნოდა, აქედან გამოთქმა:
- ჸვაჸვერე
ყელჭირვება, ყბაყურა (იხ. ფიღვაია)
- ჸვაჸვი
ყელის ნაწილი ყურის სიახლოვეს (იხ. ყვაყვი)
- ჸვებერია
ბრტყელშუბლა; მუდო
- ჸვეთილ ზისხირი
შედედებული, დაკვეთილი სისხლი, ლეკერტი, სისხლის კოლტი (იხ. კვეთილ ზისხირი)
- ჸვეთილი
შედედებული, დაკვეთილი (იხ. კვეთილი)
- ჸველა
შედედებული, დაკვეთილი; სისხლის კოლტი (
- ჸველამარწვენი
კარგად შედედებული, სქელი მაწონი
- ჸველაჯგუა
მკვრივი, შეკრული
- ჸველიერი
ყველიერი
- ჸვენა
ყოლა (ჸუნს ყავს)
- ჸვენგე
უნდილი
- ჸვენგერე
იხ. ჸვენგე
- ჸვენგერია
იხ. ჸვენგე
- ჸვენდგი
საყვედური, სამადლი
- ჸვენდგინი
ყვედრება, დამადლება
- ჸვენელი
ყოლილი, ნაყოლი
- ჸვერბენი
ბენის სალოცავი, ყვერბეული
- ჸვერე
ბრმა
- ჸვერე ინჭა
ჭაური ანუ გვირაბი, რომელსაც ზედაპირზე მხოლოდ ერთიამოსასვლელი აქვს.
- ჸვერეშ ბედშა
ბრმად, ალალბედზე (სიტყვასიტყვით: ბრმის ბედზე)
- ჸვერეჭი
(ჸვერე ჭჷ) ბრმანაწლავი
- ჸვია
კნავილი, უღონო ყივილი
- ჸვიაფი
კნავილი (კატუ ჸვიანს კატა კნავის); უღონო ყივილი (ჸვიანს უღონოდ ყივის, კნავის)
- ჸვიახვალი
ყივანახველა
- ჸვიბალი
ყვრიმალგამოწეული; ნიჩაბივით სახის მქონე; ჩლუნგიგამომეტყველებისა
- ჸვიბი
ყვრიმალი
- ჸვილე
ძვალი; მხრის ძვალი, წინამხარი; მკლავი
- ჸვილი
იხ. ჸვილე
- ჸვილირეფი
ნანადირევი (გადატ.)
- ჸვილირი
მოკლული, დაკლული: ძვალდამსხვრეულუი
- ჸვილუ
მკვლელი, ჯალათი